Υπερπαραθυρεοειδισμός

Ο υπερπαραθυρεοειδισμός συνήθως παραμένει ύπουλα ΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΟΣ για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε πιο προχωρημένες καταστάσεις, μπορεί να προκαλέσει:

• κόπωση και αδυναμία
• μυαλγίες, αρθραλγίες
• κατάθλιψη, ευερεθιστότητα, ψυχολογική αστάθεια
• νεφρολιθίαση (πέτρες στα νεφρά)
• οστεοπενία, οστεοπόρωση, αυτόματα κατάγματα οστών
• δυσκοιλιότητα, γαστρεντερικές διαταραχές

Η παρουσία των παραπάνω συμπτωμάτων εξαρτάται από τη βαρύτητα της υπερασβεστιαιμίας και τη διάρκεια της πάθησης.

Η πάθηση, βάσει της ταξινόμησης ICD 10, διακρίνεται σε τρεις βασικούς τύπους, ανάλογα με την αιτία που την έχει προκαλέσει.

Α. Πρωτοπαθής Υπερπαραθυρεοειδισμός
Είναι η πιο συχνή μορφή και προκαλείται από αδένωμα σε έναν ή περισσότερους παραθυρεοειδείς, οδηγώντας σε ανεξέλεγκτη παραγωγή παραθορμόνης και υπερασβεστιαιμία.

Β. Δευτεροπαθής Υπερπαραθυρεοειδισμός
Εμφανίζεται ως αντιδραστικός μηχανισμός του οργανισμού σε περιπτώσεις χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας, έλλειψης βιταμίνης D ή δυσαπορρόφησης.

Γ. Τριτοπαθής Υπερπαραθυρεοειδισμός

Είναι επιπλοκή του δευτεροπαθούς τύπου, όπου οι παραθυρεοειδείς αδένες καθίστανται μόνιμα υπερλειτουργικοί.

Τα αίτια της πάθησης μπορεί να είναι:

• αδένωμα παραθυρεοειδούς (το συχνότερο)
• γενετικά σύνδρομα (π.χ. MEN – Πολλαπλή Ενδοκρινική Νεοπλασία)
• χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
• μακροχρόνια έλλειψη βιταμίνης D
• απορυθμισμένος μεταβολισμός ασβεστίου

Σε κάποιες περιπτώσεις, η διαταραχή μπορεί να έχει και κληρονομική βάση.

Μέχρι πρόσφατα, η διάγνωση του υπερπαραθυρεοειδισμού ξέφευγε από την προσοχή του οικογενειακού ιατρού. Στις μέρες μας οι ιατροί Eνδοκρινολόγοι, με αυξημένο δείκτη κλινικής υποψίας, θέτουν σχετικά έγκαιρα τη διάγνωση και συστήνουν τη χειρουργική της αντιμετώπιση.

Ήπια, πολλές φορές συμπτώματα, με συνοδό αυξημένες ή οριακές τιμές ασβεστίου και παραθορμόνης στο αίμα, συνθέτουν τα πρώτα στοιχεία για τη διαγνωστική προσέγγιση της νόσου.

Η διάγνωση βασίζεται στον συνδυασμό κλινικής συμπτωματολογίας, εργαστηριακών και απεικονιστικών εξετάσεων:

• αιματολογικός έλεγχος (Ασβέστιο, Παραθορμόνη, Φωσφόρος, βιταμίνη D)
• ουρολογικός έλεγχος (Ασβέστιο ούρων 24ώρου)
• υπερηχογράφημα τραχήλου
• σπινθηρογράφημα παραθυρεοειδών (sestamibi scan)
• DEXA scan (μέτρηση οστικής πυκνότητας)

Η θεραπεία καθορίζεται ανάλογα με τη μορφή και τη σοβαρότητα της νόσου.

• Α’παθής υπερπαραθυρεοειδισμός: Η χειρουργική αφαίρεση του προσβεβλημένου παραθυρεοειδούς αδένα (παραθυρεοειδεκτομή) προσφέρει οριστική λύση.
• Β’παθής: Ρύθμιση του ασβεστίου και της βιταμίνης D και βελτιστοποίηση της νεφρικής λειτουργίας.
• Γ’παθής: Σε προχωρημένα στάδια συστήνεται χειρουργική παρέμβαση.

Στην εποχή μας υπάρχουν φαρμακευτικά σκευάσματα που επιφέρουν μία πρόσκαιρη μείωση των επιπέδων ασβεστίου (χωρίς να είναι άμοιρα παρενεργειών) και συστήνονται πολλές φορές από τους ιατρούς ενδοκρινολόγους, μέχρι ο ασθενής να υποβληθεί στο χειρουργείο.

Έτσι, σε επιλεγμένες περιπτώσεις πρόσκαιρα χορηγούνται καλσιμιμητικά (π.χ. mimpara, cinacalcet), βιταμίνη D ή φωσφορικά άλατα όπου χρειάζεται

Ωστόσο, η φαρμακευτική αγωγή δεν αποτελεί οριστική λύση, προσπαθώντας να ελέγξει παροδικά, απλά και μόνο, τα συμπτώματα, χωρίς να αντιμετωπίζει το αίτιο της νόσου. Η οριστική λύση του προβλήματος είναι η απομάκρυνση του πάσχοντος παραθυρεοειδούς αδένα.

Ναι, αν παραμείνει αδιάγνωστος ή αθεράπευτος, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως:

• οστεοπόρωση και παθολογικά κατάγματα
• νεφρολιθίαση ή ακόμα και νεφρική ανεπάρκεια
• καρδιαγγειακές επιπλοκές (αρρυθμίες, υπέρταση)
• γνωσιακές και ψυχιατρικές διαταραχές
• γαστρικά έλκη ή παγκρεατίτιδα

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή θεραπευτική προσέγγιση μπορούν να προλάβουν τις περισσότερες από αυτές τις επιπλοκές.

Εάν αντιμετωπίζετε ενδοκρινικές παθήσεις και αναζητάτε μια εξειδικευμένη λύση, επικοινωνήστε με τον Δρ. Ευάγγελο Καρβούνη. Ο Δρ. Καρβούνης MD, PhD, FACS, είναι βραβευμένος ενδοκρινολόγος χειρουργός, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής Αθηνών και Fellow του American College of Surgeons και σήμερα εργάζεται ως Διευθυντής Χειρουργός Ενδοκρινών Αδένων στην Ευρωκλινική Αθηνών. Προγραμματίστε την επίσκεψη στο ιατρείο του έμπειρου σε σύνθετα περιστατικά χειρουργού ενδοκρινών αδένων, για επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση, ασφάλεια και αποτελεσματικότητα στη θεραπεία του υπερπαραθυρεοειδισμού.